Hamilelikte Bel Ağrısı: Neden Olur, Ne İyi Gelir, Nasıl Geçer?

Hamilelikte bel ağrısı üzerine yazan: Uzm. Fzt. Hilmi Erenler. Bilimsel kaynaklarla hazırlandı, son güncelleme: 29 Eylül 2026.

Hamilelikte bel ağrısı çoğu zaman gebeliğin ortalarında kendini belli eder. En sık tarif edilen yakınmalar benzerdir. Gün sonunda belin alt kısmında artan bir yorgunluk olur. Yatakta dönerken kalçanın arkasında keskin bir ağrı ya da merdiven çıkarken kasıkta bir batma hissedilir. Ağrı çoğunlukla dinlenmeyle azalır, ama gebelik ilerledikçe daha kısa sürede ve daha kolay tetiklenmeye başlar.

Tıbbi literatürde bu tablo gebelikle ilişkili bel ve pelvik kuşak ağrısı olarak adlandırılır ve oldukça yaygındır. Gebelerin üçte ikisinden fazlası bel ağrısı, yaklaşık beşte biri de leğen kemiği çevresinde ağrı yaşar [1]. Hastaların aklındaki sorular ise genellikle benzerdir: Bu ağrı bebeğe zarar verir mi, hamileyken tedavi olabilir miyim, doğumdan sonra geçecek mi?

Sık görülmesi, her ağrının “hamilesiniz, doğumdan sonra geçer” denilerek beklenmesini gerektirmez. Ağrı uykuyu bölüyor, yürümeyi zorlaştırıyor ya da günlük işleri kısıtlıyorsa önce kaynağını anlamak gerekir. Hangi hareketlerle arttığı ve neyle azaldığı bu konuda en çok yol gösteren bilgidir. Bu yazıda bu sorulara araştırmaların verdiği yanıtlar ve klinik değerlendirmenin nasıl yapıldığı üzerinden yanıt vermeye çalışacağım.

Hamilelikte bel ağrısı neden olur?

Leğen kemiği (pelvis), gövdenin ağırlığını bacaklara aktaran halka biçimli bir yapıdır. Arkada, kuyruk sokumunun hemen üstünde üçgen biçimli bir kemik yer alır. Bu kemik ile iki kalça kemiği arasında sakroiliak eklemler bulunur. Önde ise iki kasık kemiği, kıkırdaktan bir bağlantıyla birleşir. Bu eklemler az hareket eder, ama yürürken, merdiven çıkarken ve tek ayak üzerinde dururken yükün dengeli aktarılmasında önemli rol oynar.

Gebelik ilerledikçe bu sistem üzerindeki yük değişir. Büyüyen rahim vücudun ağırlık merkezini öne taşır ve belin doğal çukuru artar. Karın kasları uzadıkça gövdeyi önden destekleyen yapı zayıflar, bu yüzden yükün daha büyük bölümünü bel kasları ve leğen eklemleri üstlenir. Sık dile getirilen bir diğer açıklama, gebelik hormonu relaksinin eklemleri gevşettiği yönündedir. Ancak araştırmalar relaksin düzeyi ile leğen ağrısı arasında belirgin bir ilişki göstermiyor [4]. Bu nedenle ağrıyı yalnızca hormonlara, kiloya ya da “duruş bozukluğuna” bağlamak verilerle desteklenmez.

Ağrının sürmesine başka etkenler de katkıda bulunabilir. Gebelik öncesinde bel ağrısı yaşamış olmak, uzun süre aynı pozisyonda kalmak ve bölünen uyku bunların başındadır. Ağrı nedeniyle bazı hareketlerin giderek daha az yapılması da tabloyu zorlaştırır. Tedavide bu etkenlerin her birine ayrı ayrı bakarım.

Hamilelikte bel ağrısı nerede olur, nereye vurur?

Ağrının yeri ve hangi hareketle arttığı, kaynağı hakkında en önemli ipucunu verir. Yatakta dönmek, arabaya binmek ya da tek ayak üzerinde durmak leğen kemiğinin iki yarısına farklı yönde yük bindirir. Eklemler bu asimetrik yükü dengelemekte zorlandığında ağrı özellikle bu anlarda ortaya çıkar. Hastaların sık tarif ettiği başka anlar da vardır. Pantolon ya da ayakkabı giyerken tek bacak üzerinde durmak, arabadan inerken bacakları ayırmak ve yataktan kalkmak bunlardandır.

Gebelikte “bel ağrısı” olarak tarif edilen yakınma aslında iki ayrı tablodan oluşabilir [3]. Belin orta hattında hissedilen ağrı daha çok bel omurlarından ve çevresindeki kaslardan kaynaklanır. Bu ağrı uzun süre oturmak, öne eğilmek ya da ayakta kalmakla artar. Belin daha altında, kalçanın arkasında ya da kasıkta hissedilen ağrı ise leğen eklemlerinden gelir. Bu ağrı sıklıkla tek taraflıdır ve yatakta dönmek ya da merdiven çıkmakla artar. Bu ikinci tabloya pelvik kuşak ağrısı denir.

Gebelikle ilişkili ağrı yaşayanların yaklaşık yarısında pelvik kuşak ağrısı, üçte birinde bel ağrısı, altıda birinde ise iki tablo birlikte görülür [3]. Ayrım önemlidir, çünkü iki tablo egzersize ve günlük yüklenmeye farklı yanıt verir. Leğen eklemlerinden kaynaklanan ağrıyı gebelik dışındaki nedenleriyle birlikte sakroiliak eklem ağrısı sayfasında ayrıca ele aldım.

Bu tablo geçmişte “pelvis gevşemesi” ya da “kasık kemiği ayrılması” gibi adlarla anlatılırdı. Günümüzde pelvik kuşak ağrısı adı tercih ediliyor [3, 5]. Ağrıyı “leğen yerinden çıktı” ya da “eklem kaydı” diye açıklamak gereksiz kaygıya yol açabilir. Muayenede bakılan şey, eklemlerin yükü ne kadar rahat taşıdığıdır.

Yatakta dönerken kalça neden ağrır?

Pelvik kuşak ağrısı yaşayan pek çok gebe gündüz yürürken görece rahattır. Ancak gece yatakta dönerken kalçanın ya da leğenin bir yanında ani bir ağrı hisseder. Bacakları birbirinden ayırmak, yataktan kalkmak ya da tek bacak üzerine yük vermek de aynı ağrıyı ortaya çıkarabilir. Dönerken bacaklar ayrı hareket ettiğinde leğen kemiğinin iki yarısı farklı yönde yüklenir.

Değerlendirmede ağrının hangi hareket birleşiminde çıktığına ve farklı bir hareket biçimiyle değişip değişmediğine bakarım. Dizleri birlikte tutarak dönmek ve bacaklar arasına yastık yerleştirmek bu ağrıyı azaltabilir. Yataktan kalkarken önce yana dönüp kollardan destek almak da yükü hafifletir.

Kalçaya ve bacağa vuran ağrı siyatik mi?

Her zaman siyatik olmaz. Pelvik kuşak ağrısı da kalçanın arkasına ve uyluğa yayılan bir ağrı oluşturabilir. Bu nedenle ağrının yalnızca bacağa vurması bel fıtığı ya da sinir sıkışması tanısı koydurmaz.

Ağrı kalçadan bacağın arkasına, dizin altına kadar vuruyor ve uyuşma ya da karıncalanma eşlik ediyorsa sinir de etkilenmiş olabilir. Gebelikte bel fıtığına bağlı sinir basısı da görülebilir. Bu durumda muayenede bacaklardaki his, kas gücü ve refleksleri, ayrıca sinirin gerilmeye verdiği yanıtı kontrol ederim. Böylece gerçekten sinirin etkilendiğini düşündüren bir bulgu olup olmadığını ayırırım. Bu tabloyu siyatik yazısında ayrıntılı ele aldım.

Hamilelikte bel ağrısı neden bazı kadınlarda daha çok olur?

Klinik değerlendirmede ilk sorduğum konulardan biri, gebelik öncesinde bel ağrısı yaşanıp yaşanmadığıdır. Avrupa pelvik kuşak ağrısı kılavuzu iki risk etkeni öne çıkarır. Bunlar gebelik öncesi bel ağrısı öyküsü ve leğen kemiğine daha önce gelen darbedir [5]. Önceki gebelikte benzer ağrı yaşamış olmak ve ağır bedensel işte çalışmak da riski artırır [3].

Bazı etkenlerin ise sanıldığı kadar belirleyici olmadığı görülüyor. Aynı kılavuza göre doğum kontrol hapı kullanımı, boy, kilo, sigara ve iki gebelik arasındaki süre risk etkeni değildir [5]. Bu bilgi, hastaların sık sorduğu “kilomdan mı oldu” sorusuna da yanıt verir. Önceki gebelikte ağrı yaşayan bir kadın, sonraki gebelikte de risk altındadır. Bu yüzden gebelik öncesinde gövde ve kalça kaslarını güçlendirmek anlamlı bir hazırlıktır.

Hamilelikte bel ağrısı için MR ya da röntgen çekilir mi?

Gebelikte röntgen ve bilgisayarlı tomografi tanı amacıyla kullanılmaz. Avrupa kılavuzu da leğen ağrısının tanısında görüntüleme önermez. MR yalnızca uyarıcı bir bulgu varlığında ya da farklı bir hastalıktan şüphelenildiğinde gündeme gelir [5]. Tanının temelini klinik muayene oluşturur.

Muayenede leğen eklemlerini kontrollü biçimde zorlayan testler kullanılır. Bunların başında sırtüstü yatarken dizden uyluğa hafif bir yük verilmesi gelir. Kalçanın yana açılması ve kasık kemiklerinin birleştiği bölgenin elle muayenesi de kullanılır [5]. Bir diğer testte hastadan bacağını dizini bükmeden yataktan birkaç santim kaldırması istenir. Bu hareketin ne kadar zorlandığı, leğen kemiğinin bacaktan gelen yükü gövdeye ne kadar iyi aktardığını gösterir. Aynı test tedavi sürecinde ilerlemeyi izlemek için de kullanılır [5]. Tek bir test sonucuyla tanı koymam. Ağrının yeri, günlük hareketlerle ilişkisi ve muayene bulgularının birbiriyle uyumuna birlikte bakarım.

Hamilelikte bel ağrısı ne zaman tehlikelidir?

Aşağıdakilerden biri varsa beklemeden acil servise başvurun:

• Bir ya da iki bacakta, kalçalarda, genital bölgede ya da makat çevresinde his kaybı
• İdrar ya da dışkı kontrolünde yeni başlayan değişiklik
• Bacaklarda yeni başlayan ya da giderek artan güç kaybı
• Düşme ya da darbe sonrasında başlayan şiddetli ağrı

Şu durumlarda ise hemen doğum hekiminize, ebenize ya da doğum servisine haber verin [2]:

• İkinci ya da üçüncü üç aylık dönemde yeni başlayan bel ağrısı, çünkü erken doğumun bir işareti olabilir
• Düzenli ya da giderek sıklaşan kasılmalar, sıvı gelmesi ya da vajinal kanama
• Ağrıya eşlik eden ateş ya da idrar yaparken yanma
• Sırtın alt kısmında, kaburgaların hemen altında, bir ya da iki yanda hissedilen ağrı

Bu tablolar seyrek görülür. Ancak erken doğum eylemi, böbrek enfeksiyonu ya da sinir basısı gibi durumlar kas ve eklem kaynaklı ağrıyı taklit edebilir. Böyle bir şüphe varsa tıbbi değerlendirme fizyoterapiden önce gelir. Değerlendirme sırasında bu belirtilerden birini fark edersem tedaviye başlamadan sizi doğum hekiminize yönlendiririm.

Hamilelikte bel ağrısı ne zaman başlar, ne zaman geçer?

Ağrının başladığı hafta kişiden kişiye değişir. İlk aylarda başlayabildiği gibi gebeliğin ilerleyen dönemlerinde de ortaya çıkabilir. Genel eğilim, ağrının gebelik ilerledikçe artması yönündedir [1]. Ağrı yaşayan gebelerin yaklaşık dörtte birinde ağrı ciddi düzeye ulaşır. Yaklaşık yüzde 8’inde ise günlük yaşamı belirgin biçimde kısıtlar [3]. Doğumdan sonra hastaların önemli bir kısmında ağrı azalır. Yine de doğum sonrası dönemde kadınların yaklaşık dörtte biri bel ya da leğen ağrısı bildirir. Yaklaşık yüzde 7’sinde ise yakınmalar ciddi düzeyde sürer [3].

Seyri belirleyen en önemli etkenlerden biri ağrının tipidir. Bir çalışmada 308 gebe doğum sonrasına kadar izlendi. Doğumdan üç ay sonra yalnızca bel ağrısı olanların yüzde 72’si, yalnızca pelvik kuşak ağrısı olanların yüzde 66’sı iyileşmişti. İki tabloyu birlikte yaşayanlarda bu oran yüzde 33’te kaldı. Gövdeyi öne büken karın kaslarının dayanıklılığının düşük olması da kalıcı ağrıyı öngören etkenler arasındaydı [9]. Bu bulgu, iki tablonun birlikte görüldüğü gebelerde değerlendirmenin ertelenmemesi gerektiğine işaret ediyor.

Hamilelikte bel ağrısına ne iyi gelir?

Hamilelikte bel ağrısını en çok rahatlatan şeylerden biri, gün içindeki hareketleri leğen eklemlerini zorlamayacak şekilde düzenlemektir. Araca binerken önce oturup iki bacağı birlikte içeri almak işe yarar. Yatakta dönerken dizleri bir arada tutmak ve bacaklar arasına yastık yerleştirmek de leğen eklemleri üzerindeki dengesiz yükü azaltır. Ayrıca merdiveni basamak basamak çıkmak ve uzun süre tek bacak üzerinde durmamak da benzer bir etki sağlar. Pantolon ve ayakkabıyı oturarak giymek de aynı nedenle rahatlatır. NHS ayrıca yük kaldırırken dizlerin bükülmesini, ağır yük taşınmamasını, düz tabanlı ayakkabı kullanılmasını ve oturma sırasında sırtın desteklenmesini önerir [2]. Ilık bir duş ya da banyo ve hafif masaj da NHS’nin önerdiği, pek çok gebenin rahatladığı yöntemler arasındadır [2]. Bu düzenlemeler tedavi sürecinde dokulara binen yükü belirgin biçimde azaltır ve egzersizin etkisini destekler.

Hamilelikte bel ağrısı nasıl geçer?

Gebelikte standart bir protokol yerine ağrının kaynağına ve gebelik haftasına göre şekillenen bir plan gerekir. Değerlendirmede ağrının bel omurlarından mı, leğen eklemlerinden mi, yoksa her ikisinden mi kaynaklandığını ayırırım. Bunun için önce ağrının günlük hareketlerle ilişkisine bakarım. Ardından leğen eklemlerine yönelik testleri, bel omurlarının hareketini ve bacaklardaki his, kas gücü ve refleksleri değerlendiririm. Muayene pozisyonlarını gebelik haftasına göre uyarlar, ileri haftalarda uzun süreli sırtüstü pozisyon yerine yan yatış ve oturma pozisyonlarını tercih ederim. İlk muayenede ağrıyı ölçülebilir hale getiririm: ağrısız yürünebilen süre, yataktan kalkarken hissedilen ağrı ya da bacağı kaldırmadaki zorlanma gibi. Her seansta bu ölçümlere yeniden bakar, ilerlemeyi hastayla birlikte izleriz.

Gebelik haftasına göre ilk seanslar

İlk seanslarda hedefim ağrıyı azaltarak günlük hareketi ve egzersize geçişi kolaylaştırmaktır. Bu evrede kas ve bağ dokusuna yönelik yumuşak doku teknikleri ile eklemleri yavaş ve kontrollü biçimde hareket ettiren mobilizasyonlar etkilidir. Gebelikte manuel terapiyi inceleyen çalışmalar bir analizde bir araya getirildi. Manuel terapi hem ağrıyı hem de günlük işlevi klinik açıdan anlamlı düzeyde iyileştirdi [7]. Cochrane derlemesi de manuel terapi, egzersiz ve hasta eğitiminin birlikte uygulandığı programların ağrıyı ve günlük yaşamdaki kısıtlılığı azalttığını gösteriyor [1]. Uygulamaları çoğunlukla yan yatış pozisyonunda yapar, karın üzerine baskı oluşturan pozisyonlardan kaçınırım.

Manuel terapiden hemen sonra ağrıyı tetikleyen hareketi yeniden ölçerim: yatakta dönmek, oturup kalkmak ya da birkaç adım yürümek gibi. Hareket daha rahat yapılabiliyorsa bu kazanımı aynı seansta egzersizle pekiştiririm. Böylece manuel terapi ile egzersiz aynı planın iki parçası olarak ilerler.

Hamilelikte bel ağrısı için egzersizler

Egzersiz, hamilelikte bel ağrısında en güçlü yöntemlerden biridir. Sekiz ila on iki haftalık programlar bel ve leğen ağrısı yaşayan kadın sayısını azaltıyor ve ağrıya bağlı iş göremezliği düşürüyor [1]. 2026’da yayımlanan ve 810 gebeyi kapsayan bir analizde egzersiz, pelvik kuşak ağrısını azalttı ve günlük işlevi iyileştirdi. En belirgin etki uzman gözetiminde yapılan programlarda görüldü. Bu programlar karın ve leğen çevresi kaslarına yönelikti ve haftada üç gün, 30 ila 60 dakika, 6 ila 10 hafta sürüyordu [10]. Aynı yıl yayımlanan bir başka analizde rehabilitasyon programları ağrıyı ve günlük yaşamdaki kısıtlılığı azalttı [11]. Bir diğerinde egzersizin etkisi özellikle 6 ila 12 haftalık dönemde belirginleşti [12]. Gebelikte egzersiz yapan kadınlarda ağrının şiddeti hem gebelik boyunca hem de doğumdan sonraki ilk dönemde daha düşük bulundu [6].

Programı ağrının kaynağına göre kurarım. Bel kaynaklı ağrıda omurganın hareketliliği ve gövde kaslarının dayanıklılığı ön plandadır. Pelvik kuşak ağrısında ise kalça çevresi kasların kontrolü ve ağrıyı tetikleyen hareketlerin yeniden düzenlenmesi daha belirleyicidir. Uygun kişide program yürüyüşü, gövde ve kalça kaslarına yönelik kontrollü egzersizleri ve kuvvet çalışmalarını içerebilir. Nefesle uyumlu hareketler ve gebeliğe uygun klinik pilates de programın parçası olabilir. Gebelikten önce hiç egzersiz yapmamış bir kadınla düzenli kuvvet antrenmanı yapan bir kadının programı aynı olmaz. Bir hareket ağrıyı artırıyorsa hareketin hızını, tekrar sayısını ya da biçimini değiştirmek çoğu zaman yeterli olur.

Ev egzersizlerini önce seansta birlikte uygular, doğru yapıldığından emin olduktan sonra ev ödevi olarak veririm. Ağrı azaldıkça yürüme, iş yaşamı ve ev içindeki yükleri kademeli olarak programa dahil ederiz.

Nefes çalışmaları ve stres yönetimi

Hamilelikte bel ağrısını yalnızca kaslar ve eklemler belirlemez. Özellikle bölünen uyku, doğuma dair kaygılar, iş yükü ve ağrının kendisinden duyulan endişe, ağrının nasıl hissedildiğini doğrudan etkiler. Bu nedenle tedavi planına nefes çalışmalarını ve stres yönetimini de ekliyorum.

Diyafram nefesi bu sürecin temelidir. Burundan yavaşça alınan nefesle karın ve alt kaburgalar yanlara doğru genişler, ağızdan uzatılarak verilen nefesle gövde gevşer. Günde birkaç kez, birkaç dakika boyunca yapılan bu çalışma bel ve kalça çevresindeki kas gerginliğini azaltır, uykuya geçişi kolaylaştırır. Aynı nefes düzenini egzersizler sırasında ve ağrının arttığı anlarda da kullanmayı öğretiyorum.

Ağrıyla ilgili doğru bilgi de tedavinin bir parçasıdır. Avrupa kılavuzu, pelvik kuşak ağrısında hastanın yeterli bilgilendirilmesini ve güvence verilmesini önerilen ilk adımlar arasında sayar [5]. Ağrının bebeğe zarar vermediğini ve hareket etmenin güvenli olduğunu bilmek, kaygıyı ve ağrıdan kaçınma davranışını azaltır. Değerlendirmenin sonunda ağrının olası kaynağını, hangi hareketlerin neden zorlandığını ve neleri güvenle yapabileceğinizi açıkça anlatırım.

Günlük yaşamda ağrıyla başa çıkma stratejileri

Gün içindeki yükü dengelemek, ağrının akşama doğru birikmesini önler. Bu stratejilerin ilki, uzun süre aynı pozisyonda kalmamaktır. Oturma, ayakta durma ve yürüme sürelerini dönüşümlü planlamak işe yarar. Yoğun bir günün ardından dinlenmeye bilinçli olarak zaman ayırmak ve ev işlerini gün içine yaymak da yükü azaltır. Ağrının arttığı bir günde hareketi tamamen bırakmak yerine süreyi ve yoğunluğu azaltarak devam etmek, iyileşmenin sürekliliğini korur. Ayrıca uyku düzeni için akşam saatlerinde ekranı sınırlamak işe yarar. Yatmadan önce kısa bir nefes çalışması yapmak ve yan yatışta destek yastıkları kullanmak da uykuyu kolaylaştırır.

Ağrı kesici ve krem kullanımı

Ağrı kesici ya da ağrı kremi kullanımı da sık sorulan bir konudur. Gebelikte bu ürünlerin bir kısmı güvenli kabul edilirken bir kısmı önerilmez. Bu nedenle hangi ilacın ya da kremin kullanılabileceğine mutlaka gebeliği takip eden hekim karar vermelidir.

Hamileler kayropraktik yaptırabilir mi?

Evet, gebelikte kayropraktik değerlendirme ve tedavi, gebelik haftasına uygun tekniklerle uygulanabilir. Gebelik ve doğum sonrası dönemde kayropraktik bakım için hazırlanmış uzman uzlaşı önerileri vardır. Bu öneriler bilgilendirilmiş onamı, doğum hekimiyle iş birliğini ve gebeliğe uygun pozisyonları temel ilkeler olarak tanımlar [8].

Bu dönemde halk arasında “bel kütletme” olarak bilinen hızlı itme teknikleri yerine başka yöntemleri öne alıyorum. Yumuşak doku tekniklerine ve eklemleri yavaş, kontrollü biçimde hareket ettiren mobilizasyonlara ağırlık veriyorum. Kayropraktik yüksek lisans eğitimimle edindiğim eklem tekniklerini gerekliyse uyguluyorum. Bunu gebelik haftasına göre, gerekli güvenlik değerlendirmesinden sonra ve yan yatış gibi uygun pozisyonlarda yapıyorum. Kararı tek bir görüntüleme bulgusuna göre vermem. Muayene bulgularına, gebeliğin seyrine ve sizin tercihinize göre veririm.

Doğum sonrası bel ağrısı ne zaman geçer?

Normal doğum ya da sezaryen sonrasında ağrı bir süre devam edebilir. Bu dönemde önemli olan, ağrının azalma eğiliminde olup olmadığını izlemektir. Gebelikte bel ve leğen ağrısı birlikte başladıysa, yukarıdaki çalışmanın gösterdiği gibi doğum sonrasında ağrının sürme olasılığı daha yüksektir [9]. Ağrı doğumdan sonraki haftalarda azalmıyorsa değerlendirmeyi ertelememek gerekir. Bu durumda gövde kaslarının dayanıklılığını ve leğen eklemlerinin yük taşıma kapasitesini hedefleyen bir değerlendirme ve egzersiz programı uygun olur.

Doğumdan sonra ilk oturuşlarla başlayan kuyruk sokumu ağrısı ise ayrı bir tablodur. Bu konuyu kuyruk sokumu ağrısı yazısında ele aldım.

Uzman Fizyoterapist Hilmi Erenler

Fizyoterapi ve Rehabilitasyon lisans eğitimimin ardından Bahçeşehir Üniversitesi’nde Kayropraktik Yüksek Lisansı’nı tamamladım. Kadıköy Suadiye’deki kliniğimde omurga ve pelvis kaynaklı ağrıların değerlendirmesi ve tedavisi üzerine çalışıyorum. Gebelikte değerlendirme ve tedaviyi gebelik haftasına göre uyarlıyor, gerektiğinde doğum hekiminizle iletişim halinde ilerliyorum.

Adres: Suadiye, Hamiyet Yüceses Sk. No:24 D:2, Kadıköy/İstanbul · Telefon: 0553 351 03 12

Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır ve muayenenin yerini tutmaz. Uyarı belirtilerinden birini yaşıyorsanız beklemeden hekiminize başvurun.

Kaynaklar

Kılavuzlar ve derlemeler

1. Liddle SD, Pennick V. Interventions for preventing and treating low-back and pelvic pain during pregnancy. Cochrane Database Syst Rev. 2015;(9):CD001139. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/26422811/

2. NHS. Back pain in pregnancy. https://www.nhs.uk/pregnancy/related-conditions/common-symptoms/back-pain/

3. Wu WH, Meijer OG, Uegaki K, et al. Pregnancy-related pelvic girdle pain (PPP), I: Terminology, clinical presentation, and prevalence. Eur Spine J. 2004;13(7):575-589. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/15338362/

4. Aldabe D, Ribeiro DC, Milosavljevic S, Dawn Bussey M. Pregnancy-related pelvic girdle pain and its relationship with relaxin levels during pregnancy: a systematic review. Eur Spine J. 2012;21(9):1769-1776. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/22310881/

5. Vleeming A, Albert HB, Ostgaard HC, Sturesson B, Stuge B. European guidelines for the diagnosis and treatment of pelvic girdle pain. Eur Spine J. 2008;17(6):794-819. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/18259783/

Tedavi ve seyir çalışmaları

6. Davenport MH, Marchand AA, Mottola MF, et al. Exercise for the prevention and treatment of low back, pelvic girdle and lumbopelvic pain during pregnancy: a systematic review and meta-analysis. Br J Sports Med. 2019;53(2):90-98. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/30337344/

7. Franke H, Franke JD, Belz S, Fryer G. Osteopathic manipulative treatment for low back and pelvic girdle pain during and after pregnancy: a systematic review and meta-analysis. J Bodyw Mov Ther. 2017;21(4):752-762. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/29037623/

8. Weis CA, Pohlman K, Barrett J, et al. Best-practice recommendations for chiropractic care for pregnant and postpartum patients: results of a consensus process. J Manipulative Physiol Ther. 2022;45(7):469-489. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/34836673/

9. Gutke A, Ostgaard HC, Oberg B. Predicting persistent pregnancy-related low back pain. Spine. 2008;33(12):E386-E393. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/18496334/

10. Lu X, Zhou D, Shi J, et al. Exploring exercise prescription parameters for pregnancy-related pelvic girdle pain: a systematic review and meta-analysis of effects on pain and function. J Pain. 2026. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/42551620/

11. Alruwaili HM. Effects of rehabilitation interventions on pain and functional outcomes in pregnancy-related lumbopelvic pain: a systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials. Orthop Rev (Pavia). 2026;18:163929. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/42438693/

12. Mladenovic M, Coughlan LM, Nascimento PRC, et al. The effectiveness of physiotherapy interventions for pregnancy-related lumbopelvic pain: a systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials. Braz J Phys Ther. 2026;30(5):101605. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/42431130/

İlgili yazılar

• Bel ağrısı
• Sakroiliak eklem ağrısı
• Siyatik
• Kuyruk sokumu ağrısı

Hamilelikte bel ağrısı için değerlendirme randevusu alın