Kulunç Nedir, Neden Olur, Nasıl Geçer?
Kulunç ağrısı, Uzm. Fzt. Hilmi Erenler, Kayropraktik Uzmanı, Suadiye, Kadıköy
Klinikte en sık duyduğum şikâyetlerden biri “sırtımda kulunç var” cümlesidir. Hastalarım bu kelimeyle çoğu zaman kürek kemiklerinin arasında ya da boyunla omuz arasında, elle bastırınca daha da belirginleşen, düğüm gibi hissedilen bir ağrıyı anlatmaktadır. Yıllar içinde aynı kelimeyle gelen hastaların ağrısının her zaman aynı yerden kaynaklanmadığını gözlemledim. Bu nedenle kuluncu tek başına bir tanı olarak değil, dikkatle değerlendirilmesi gereken bir şikâyet olarak ele almaktayım.
Bu yazıda kuluncun ne olduğunu, neden ortaya çıktığını, hangi durumlarda beklemeden hekime başvurmanız gerektiğini ve klinikte kulunç ağrısını nasıl değerlendirip tedavi ettiğimi anlatmaktayım.
Suadiye, Kadıköy’de kulunç ağrısında ağrının kaynağına yönelik değerlendirme, manuel terapi ve kişiye özel egzersiz programı.
Kulunç nedir, tıp dilindeki karşılığı nedir?
Kulunç, halk arasında sırtın üst bölümünde, özellikle iki kürek kemiğinin arasında ve boyunla omuz arasında hissedilen ağrıya verilen isimdir. Tıp dilinde bire bir karşılığı olan tek bir kelime bulunmamaktadır. Kulunç şikâyetiyle gelen kişilerde en sık karşılaşılan durum, tıpta miyofasyal ağrı olarak adlandırılan kas ağrısıdır. Kaslar ve kasları saran ince zar hassaslaştığında, bastırınca tanıdık ağrıyı ortaya çıkaran noktalar oluşabilmektedir.
Halkın “kulunç düğümü” dediği şey çoğu zaman bu hassas noktalardır. Bu noktalardan ağrı yalnızca bulunduğu yerde değil, çevreye yayılarak, sızı, yanma ya da karıncalanma şeklinde de hissedilebilmektedir [1]. Ancak her düğüm hissinin altında aynı neden yatmamaktadır. Bu doğrultuda, kulunç ağrısını değerlendirirken yalnızca ağrıyan noktayı aramakla yetinmeyip ağrının nereden geldiğini bütün olarak incelemekteyim.
Kulunç fibromiyalji ile de sıkça karıştırılmaktadır. Fibromiyalji vücudun pek çok bölgesinde aynı anda ağrı, yorgunluk ve uyku sorunlarıyla seyreden ayrı bir durumdur. Kulunç ise çoğunlukla belirli bir bölgeye sınırlı kalan bir ağrıdır.
Kulunç neden olur?
Sırtın üst bölümündeki ağrı toplumda oldukça yaygındır ve duruş, günlük yaşam alışkanlıkları, stres ile yakından ilişkilidir [2]. Klinikte kulunç şikâyetiyle gelen hastalarımda en sık karşılaştığım nedenler aşağıdaki gibidir.
Uzun süre bilgisayar ya da telefon başında aynı pozisyonda kalmak, sırt ve omuz kaslarının saatlerce aynı yükü taşımasına neden olmaktadır. Masa başında çalışan kişilerde ağrının iş gününün sonuna doğru artması sık karşılaşılan bir durumdur.
Alışılmadık bir yük de kulunca yol açabilmektedir. Spora uzun bir aradan sonra dönmek, ağır bir çanta taşımak, taşınma ya da bebek bakımı gibi kısa sürede artan yükler bu bölgede ağrıyı başlatabilmektedir.
Stres, yetersiz uyku ve yoğun bir dönem de ağrının şiddetini artırmaktadır. Pek çok kişi kuluncun stresli dönemlerde arttığını kendisi de fark etmektedir. Bu nedenle değerlendirmede yalnızca kasları değil, kişinin günlük yaşamını, uykusunu ve iş yükünü de sorgulamaktayım.
Boyun da kulunç ağrısının kaynağı olabilmektedir. Bu konuyu aşağıda ayrı bir başlıkta anlattım.
Kulunç olduğu nasıl anlaşılır?
Kulunç ağrısı çoğunlukla iki kürek kemiğinin arasında, kürek kemiğinin iç kenarı boyunca ya da boyunla omuz arasında hissedilmektedir. Hastalarım bu ağrıyı batma, yanma, sızlama veya sırtta bir yük asılı duruyormuş gibi tarif etmektedir. Bölgeye bastırıldığında ağrıyan, bazen çevreye yayılan noktalar bulunabilmektedir.
Ağrı genellikle uzun oturma, öne eğilme veya kolları uzun süre önde tutma ile artmakta, hareket etmek, ısınmak ve masajla geçici olarak azalmaktadır. Boynu çevirirken ya da derin nefes alırken çekme hissi de eşlik edebilmektedir.
Bu belirtiler kulunç için tipik olsa da aynı bölgedeki ağrının başka nedenlerden de kaynaklanabileceğini unutmamak gerekir. Bu nedenle aşağıdaki iki başlığı dikkatle okumanızı öneririm.
Kulunç ağrısı nerelere vurur, kola vurur mu?
Kulunç ağrısı boyna, omzun üst kısmına, kürek kemiğinin çevresine ve bazen başın arkasına doğru yayılabilmektedir. Bu yayılım kas kaynaklı ağrıda sık görülen bir durumdur.
Ağrı kola doğru iniyorsa ya da kolda uyuşma, karıncalanma veya güç kaybı varsa durum farklıdır. Boyundaki disklerden ve küçük eklemlerden kaynaklanan ağrının kürek kemiklerinin arasına yansıyabildiği bilinmektedir [3]. Yani sırtınızda hissettiğiniz ağrının kaynağı aslında boynunuz olabilmektedir. Bu durumda yalnızca sırta yapılan masaj ya da uygulamalar kalıcı rahatlama sağlamamaktadır.
Bu nedenle her kulunç hastasında boyun hareketlerini ve kollardaki his ve güç durumunu da değerlendirmekteyim. Boyundan kola yayılan ağrı hakkında daha ayrıntılı bilgiyi boyundan kola vuran ağrı sayfamda bulabilirsiniz.
Kulunç kalp ağrısı yapar mı?
Kas kaynaklı kulunç kalbe zarar vermez ve kalp krizine yol açmaz. Ancak tersi mümkündür. Kalpten ve büyük damarlardan kaynaklanan bazı ağrılar yalnızca göğüste değil sırtta, kürek kemiklerinin arasında, omuzda, kolda, boyunda ve çenede de hissedilebilmektedir [4]. Bu nedenle her sırt ağrısını kulunç sanıp beklemek bazı durumlarda tehlikeli olabilmektedir.
Hangi durumda beklemeden 112’yi aramalısınız?
Sırt veya kürek kemikleri arasındaki ağrıya göğüste baskı, sıkışma ya da yanma hissi, nefes darlığı, soğuk terleme, bulantı, baş dönmesi ya da sol kola, boyna veya çeneye yayılan ağrı eşlik ediyorsa beklemeden 112 Acil Çağrı Merkezi’ni arayın.
Aniden başlayan, çok şiddetli, yırtılır ya da bıçak saplanır gibi hissedilen sırt veya göğüs ağrısı da acil bir durumdur. Bu tür bir ağrı ana atardamarın yırtılmasının belirtisi olabilmektedir [5].
Hangi durumda kısa sürede hekime görünmelisiniz?
Ağrıya ateş, açıklanamayan kilo kaybı ya da daha önce geçirilmiş bir kanser öyküsü eşlik ediyorsa, ağrı bir düşme veya kaza sonrasında başladıysa, geceleri dinlenmekle hiç azalmıyorsa ya da kolda giderek artan güç kaybı varsa kısa süre içinde bir hekime başvurmanız gerekmektedir. Sigara, şeker hastalığı, yüksek tansiyon ya da ailede erken yaşta kalp hastalığı gibi risk faktörleriniz varsa ve sırt ağrınız eforla artıyorsa önce kardiyoloji değerlendirmesi yaptırmanızı öneririm.
Kulunç kırmak zararlı mı?
Halk arasında “kulunç kırmak” denildiğinde çoğunlukla sırttaki sertliğin ya da düğüm gibi hissedilen noktanın sert bir masajla, parmakla bastırılarak, sırta yüklenilerek ya da sırt çıtlatılarak “dağıtılması” anlaşılmaktadır. Hissedilen bu düğüm aslında kırılan ya da dağılan bir yapı değildir. Uygulamadan sonra duyulan rahatlama, kasların gevşemesine ve bölgedeki hassasiyetin bir süreliğine azalmasına bağlıdır. Sırt çıtlatılırken gelen ses de bir şeyin yerine oturduğunu göstermemekte, eklem sıvısı içinde oluşan küçük bir gaz boşluğundan kaynaklanmaktadır [6].
Bu nedenle kulunç kırdırmak çoğu zaman geçici bir rahatlama sağlamakta, ağrıya yol açan neden değişmediği için kulunç kısa süre içinde geri dönmektedir. Bilinçsiz ve sert uygulamalar, özellikle boyun bölgesine yapıldığında, ağrıyı artırabilmekte ve bölgede hassasiyete yol açabilmektedir. Ayrıca kalp ya da damar kaynaklı bir ağrının kulunç sanılıp bu şekilde geçiştirilmesi değerli zaman kaybına neden olabilmektedir.
Klinikte kuluncu kırmaya ya da dağıtmaya çalışmamaktayım. Önce ağrının nereden geldiğini değerlendirmekte, ardından hassas bölgeye yönelik yumuşak doku teknikleri ve kürek kemiği çevresindeki kasları güçlendiren egzersizlerle ağrının tekrar etmesini önlemeye yönelik bir program oluşturmaktayım.
Kulunç nasıl geçer, kesin bir çözümü var mı?
Kulunç için herkese aynı şekilde uygulanabilecek tek bir kesin çözüm bulunmamaktadır. Kalıcı rahatlama, ağrının nereden geldiğini doğru belirleyip o kaynağa yönelik bir tedavi programı uygulamakla mümkün olmaktadır. Bana göre başarılı bir tedavinin sırrı, her hastayı dikkatle dinleyip detaylıca değerlendirdikten sonra ihtiyacı olan tedavi programını oluşturmaktır.
Değerlendirme ve ölçüm
İlk görüşmede ağrının ne zaman başladığını, neyle arttığını, neyle azaldığını, uykunuzu ve iş yaşamınızı nasıl etkilediğini dinlemekteyim. Ardından boyun, sırt, omuz ve kürek kemiği hareketlerinizi, kollardaki his ve güç durumunu muayene etmekteyim. Ağrıyı ortaya çıkaran hareketleri ve hassas noktaları belirleyip başlangıç ölçümlerini kaydetmekteyim. Bu ölçümler, tedavi süresince hem sizin hem de benim ilerlemeyi somut olarak görmemizi sağlamaktadır.
Ağrının yoğun olduğu dönemde manuel terapi
Ağrının yoğun olduğu ilk dönemde manuel terapi, yani elle uygulanan teknikler oldukça etkilidir. Yumuşak doku teknikleri, hassas noktalara uygulanan baskı, sırt ve boyna yönelik mobilizasyon ve uygun hastada manipülasyon ile ağrıyı azaltıp hareketi kolaylaştırmaktayım. Bu uygulamaların asıl değeri, ağrı azaldığında hastanın aktif egzersize geçebilmesini sağlamalarıdır.
Kürek kemiği çevresini güçlendiren egzersizler
Ağrı azaldıktan sonra tedavinin merkezine egzersiz yerleşmektedir. Araştırmalar, boyun, omuz ve kürek kemiği çevresindeki kasları güçlendiren egzersizlerin ağrıyı azaltabildiğini, yalnızca germe hareketlerinin ise aynı faydayı sağlamayabildiğini göstermektedir [7]. Bu nedenle kulunç hastalarıma yalnızca germe hareketleri vermemekte, kürek kemiği ve sırt kaslarını güçlendiren, kişinin ihtiyacına göre ayarlanmış bir program hazırlamaktayım.
Egzersizleri seans içinde birlikte öğrenmekte, doğru yaptığınızdan emin olduktan sonra ev ödevi olarak vermekteyim. Bir sonraki seansta hem ölçümleri hem de egzersizleri yeniden kontrol etmekteyim.
Günlük yaşamda yapılabilecekler
Masa başında çalışıyorsanız ekranı göz hizasına getirmek, kolları masaya destekletmek ve her 30 ila 45 dakikada bir kısa bir mola verip omuzlarınızı ve sırtınızı hareket ettirmek ağrının birikmesini azaltmaktadır. Ağır çantayı tek omuzda taşımamak ve uyku düzenine dikkat etmek de faydalıdır. Ayrıca sıcak uygulama ve hafif hareket, ağrının yoğun olduğu günlerde geçici rahatlama sağlayabilmektedir.
Kulunç tedavisi için hangi bölüme gidilir?
Kulunç ağrısı çoğunlukla kas ve eklem kaynaklı olduğu için değerlendirme ve tedavisi fizyoterapistin çalışma alanına girmektedir. Kolda uyuşma, güç kaybı ya da boyundan kola yayılan ağrı varsa nöroloji veya beyin ve sinir cerrahisi değerlendirmesi gerekebilmektedir. Göğüs ağrısı, nefes darlığı ya da yukarıda saydığım acil belirtiler varsa beklemeden acil servise başvurmanız, kalp hastalığı şüphesinde kardiyoloji değerlendirmesi yaptırmanız gerekmektedir.
İstanbul Kadıköy’de kulunç tedavisi
İstanbul Anadolu yakasında, Suadiye, Kadıköy’deki kliniğimde kulunç şikâyetiyle gelen hastalarımın değerlendirme ve tedavi sürecini başından sonuna kadar kendim yürütmekteyim. Kayropraktik yüksek lisans eğitimimde edindiğim manuel becerileri, klinik odaklı multiboyutlu terapi eğitimimle harmanlayarak ağrıyı yalnızca kaslarda değil, kişinin günlük yaşamı ve hedefleriyle birlikte ele almaktayım. Kliniğimiz Hamiyet Yüceses Sokak No:24 D:2, Suadiye, Kadıköy adresindedir. Randevu ve bilgi için 0553 351 03 12 numarasından bize ulaşabilirsiniz.
Kulunç hakkında sık sorulan sorular
Kulunç tehlikeli midir?
Kas kaynaklı kulunç ağrısı rahatsız edici olsa da tehlikeli bir durum değildir. Asıl risk, kalp, damar ya da akciğer kaynaklı bir ağrının kulunç sanılıp beklenmesidir. Ağrınıza göğüs baskısı, nefes darlığı, soğuk terleme veya ani ve çok şiddetli bir başlangıç eşlik ediyorsa beklemeden 112’yi arayın.
Gece kulunç tutması neden olur?
Gece ortaya çıkan kulunç ağrısı çoğunlukla gün içinde biriken yük, uzun süre aynı pozisyonda yatmak ve yastığın boynu iyi desteklememesiyle ilişkilidir. Ağrı pozisyon değiştirince azalıyorsa kas kaynaklı olma ihtimali artmaktadır. Pozisyondan bağımsız, her gece süren ve dinlenmekle hiç azalmayan ağrı ise mutlaka bir hekim tarafından değerlendirilmelidir.
Sürekli kulunç neden olur?
Sürekli tekrarlayan kulunç, ağrıyı başlatan yükün günlük yaşamda devam ettiğini göstermektedir. Uzun saatler masa başında çalışmak, kürek kemiği çevresindeki kasların zayıflaması, yetersiz uyku ve stres en sık karşılaştığım nedenlerdir. Bu durumda masaj ya da ağrı kesici yalnızca geçici rahatlama sağlamakta, kalıcı iyileşme için yükü taşıyan kasların güçlendirilmesi gerekmektedir.
Kas gevşetici kulunca iyi gelir mi?
Kas gevşetici ilaçlar boyun ve sırt ağrısında bazı kişilerde rahatlama sağlayabilmektedir. Ancak uyku hâli ve ağız kuruluğu gibi yan etkileri olabilmekte ve uzun süreli kullanımları üzerine bilgi sınırlıdır [8]. İlaç kullanımına ilişkin karar mutlaka hekiminiz tarafından verilmelidir.
Kulunç uyuşma yapar mı?
Kas kaynaklı kulunç ağrısında bölgede yanma veya karıncalanma hissi olabilmektedir. Kolda ya da elde uyuşma, karıncalanma veya güç kaybı varsa ağrının boyundan kaynaklanıyor olabileceği düşünülmeli ve boyun mutlaka değerlendirilmelidir.
Kulunçta kuru iğne tedavisi işe yarar mı?
Kuru iğne, hassas kas noktalarına ilaç verilmeden ince bir iğneyle yapılan bir uygulamadır. Boyun ve omuz bölgesindeki hassas noktalarda ağrıyı kısa ve orta dönemde azaltabildiği gösterilmiştir [9]. Kalıcı sonuç için ise egzersiz ve günlük yaşam düzenlemeleriyle birlikte ele alınması gerekmektedir.
Kulunç masajla tamamen geçer mi?
Masaj ağrıyı geçici olarak azaltabilmektedir. Ağrıya yol açan duruş, yük ve kas zayıflığı değişmediği sürece ağrı genellikle geri dönmektedir. Bu nedenle tedavide manuel terapiyi egzersiz ve günlük yaşam düzenlemeleriyle birlikte uygulamaktayım.
Kulunç tedavi edilmezse ne olur?
Kas kaynaklı kulunç zarar bırakmadan geçebilmektedir. Ancak uzun süren ağrı uykuyu, iş verimini ve hareket etme isteğini azaltarak kendi kendini sürdüren bir döngüye dönüşebilmektedir. Ağrınız birkaç haftadır devam ediyorsa ya da sık tekrarlıyorsa değerlendirme yaptırmanızı öneririm.
Kaynaklar
1. Fernández-de-las-Peñas C, Dommerholt J. International consensus on diagnostic criteria and clinical considerations of myofascial trigger points: a Delphi study. Pain Med. 2018;19(1):142-150. PubMed
2. Briggs AM, Smith AJ, Straker LM, Bragge P. Thoracic spine pain in the general population: prevalence, incidence and associated factors in children, adolescents and adults. A systematic review. BMC Musculoskelet Disord. 2009;10:77. PubMed
3. Cloward RB. Cervical diskography. A contribution to the etiology and mechanism of neck, shoulder and arm pain. Ann Surg. 1959;150(6):1052-1064. PubMed
4. Gulati M, Levy PD, Mukherjee D, et al. 2021 AHA/ACC/ASE/CHEST/SAEM/SCCT/SCMR guideline for the evaluation and diagnosis of chest pain. Circulation. 2021;144(22):e368-e454. PubMed
5. Hagan PG, Nienaber CA, Isselbacher EM, et al. The International Registry of Acute Aortic Dissection (IRAD): new insights into an old disease. JAMA. 2000;283(7):897-903. PubMed
6. Kawchuk GN, Fryer J, Jaremko JL, et al. Real-time visualization of joint cavitation. PLoS One. 2015;10(4):e0119470. PubMed
7. Gross A, Kay TM, Paquin JP, et al. Exercises for mechanical neck disorders. Cochrane Database Syst Rev. 2015;(1):CD004250. PubMed
8. Oldfield BJ, Gleeson B, Morford KL, et al. Long-term use of muscle relaxant medications for chronic pain: a systematic review. JAMA Netw Open. 2024;7(9):e2434835. PubMed
9. Liu L, Huang QM, Liu QG, et al. Effectiveness of dry needling for myofascial trigger points associated with neck and shoulder pain: a systematic review and meta-analysis. Arch Phys Med Rehabil. 2015;96(5):944-955. PubMed
