Gerilim tipi baş ağrısı üzerine yazan: Uzm. Fzt. Hilmi Erenler. Uluslararası tanı ölçütlerine ve araştırmalara dayanarak hazırladım, son güncelleme: 5 Kasım 2026.

Gerilim tipi baş ağrısı, en sık görülen baş ağrısı türüdür. Hastalarım bu ağrıyı çoğu zaman başı saran bir çember ya da tepede duran bir ağırlık gibi tarif eder. Ağrı günlük işleri durduracak kadar şiddetli olmasa da sık tekrarladığında hayat kalitesini belirgin biçimde düşürür.

Bu yazıda bu ağrının nasıl tanındığını ve migrenden nasıl ayrıldığını araştırmalara dayanarak anlattım. Ayrıca tedavide hangi yöntemlerin araştırmalarda fayda gösterdiğini ve uyarıcı belirtileri ele aldım. Bunun yanı sıra ağrı kesici kullanırken nelere dikkat etmeniz gerektiğini paylaştım.

Gerilim tipi baş ağrısı nedir?

Bu baş ağrısı, altında başka bir hastalık bulunmayan birincil baş ağrılarından biridir. Dünya genelindeki araştırmaları birleştiren bir çalışmaya göre insanların yaklaşık yüzde 26’sı bu ağrıyı yaşar [2]. Bu oran migren için bildirilen oranın neredeyse iki katıdır [2].

Uluslararası baş ağrısı sınıflaması, bu ağrıyı ne kadar sık görüldüğüne göre üç gruba ayırır. Ayda bir günden az görülen ağrıya seyrek denir [1]. Sık tekrarlayan grupta ise ağrı ayda 1 ile 14 gün arasında görülür [1]. Son olarak ayda 15 gün ve üzerinde, üç aydan uzun süren ağrıya ise kronik diyoruz [1].

Gerilim tipi baş ağrısı belirtileri nelerdir, başın neresinde olur?

Kişi bu ağrıyı genellikle başın her iki yanında birden hisseder [1]. Ağrı, baskı ya da sıkışma hissi şeklindedir [1]. Şiddeti hafif ya da orta düzeydedir [1]. Ayrıca yürümek ya da merdiven çıkmak gibi günlük hareketlerle artmaz [1]. Tanı için bu dört özellikten en az ikisinin bulunması gerekir [1].

Bu ağrıda bulantı ya da kusma beklenmez [1]. Ayrıca ışığa ya da sese karşı hassasiyetten en fazla biri eşlik eder [1]. Hastalarım bu baskıyı çoğu zaman alında, şakaklarda ya da başın arkasında hisseder.

Bu baş ağrısı neden olur, neler tetikler?

Ağrının nedenini tek bir etkenle açıklamak mümkün değildir. Uluslararası sınıflama, baş ve boyun çevresindeki kaslarda hassasiyet olup olmamasına göre alt gruplar tanımlar [1]. Bu da bazı kişilerde kasların ağrı sürecinde rol oynayabildiğini düşündürür.

Kliniğimde ağrının tekrarladığı dönemleri hastalarımla birlikte incelerim. Uyku düzeni, uzun süreli ekran çalışması, stresli dönemler ve öğün atlamak gibi alışkanlıkları not ederiz. Bu bilgiler, her kişide ağrıyı tetikleyen durumları bulmamıza yardımcı olur.

Gerilim tipi baş ağrısı ile migren arasındaki fark nedir?

Ayrımda ağrının karakteri önemli bir ipucudur. Gerilim tipi baş ağrısı baskı şeklindedir, iki taraflıdır ve hareketle artmaz [1]. Ağrı zonkluyor ve başın tek tarafında yoğunlaşıyorsa migren akla gelir. Hareketle belirgin biçimde artması ve bulantı eşlik etmesi de migreni düşündürür.

Bunun yanı sıra bazı kişiler iki baş ağrısını birlikte yaşar. Sık tekrarlayan formu, auralı olmayan migrenle sıklıkla bir arada bulunur [1]. Bu nedenle baş ağrısının türünü belirlemek için nöroloji uzmanının değerlendirmesi önemlidir.

Gerilim tipi baş ağrısı kaç gün sürer?

Tek bir atak 30 dakika ile 7 gün arasında sürer [1]. Ancak atakların ne sıklıkla tekrarladığı kişiden kişiye değişir. Ağrı üç aydan uzun süredir ayda 15 gün ya da daha sık oluyorsa kronikleşmiş demektir [1].

Bu nedenle ağrının sıklığını takip etmek için hastalarımdan bir baş ağrısı günlüğü tutmalarını isterim. Günlükte ağrılı günleri, ağrının şiddetini ve kullanılan ilaçları not ederiz. Bu sayede tedavinin etkisini sayılarla izleriz.

Gerilim tipi baş ağrısı tehlikeli mi?

Ağrının kendisi hayatı tehdit eden bir durum değildir. Yine de bazı belirtiler, baş ağrısının arkasında farklı bir sorun bulunabileceğine işaret eder [5].

Bu belirtilerde vakit kaybetmeden acil yardım çağırın: Birkaç dakika içinde en yüksek şiddetine ulaşan ani baş ağrısı acildir [5]. Kolda ya da bacakta güçsüzlük, konuşma bozukluğu veya bilinç değişikliği de acil değerlendirme gerektirir [5]. Ateşle başlayan ağrı ve kafa travması sonrası ağrı da bu gruptadır [5].

Kısa süre içinde hekime görünün: İleri yaşta ilk kez başlayan baş ağrısı dikkat gerektirir [5]. Alışılmış ağrının karakteri değiştiyse ya da ağrı giderek kötüleşiyorsa da beklemeyin [5]. Öksürük, hapşırık ya da eforla başlayan ağrı ve pozisyonla belirgin biçimde değişen ağrı da muayene gerektirir [5]. Hamilelikte yeni başlayan baş ağrısı için de aynısı geçerlidir [5]. Geçmişte kanser öyküsü olan kişilerde yeni başlayan baş ağrısı da muayene gerektirir [5].

Gerilim tipi baş ağrısı nasıl geçer, ne iyi gelir?

Bir araştırma, kronik gerilim tipi baş ağrısı yaşayan kişilerde manuel terapiyi olağan bakımla karşılaştırmıştır [3]. Sekizinci haftada manuel terapi grubunda ağrılı gün sayısı ortalama altı gün daha fazla azalmıştır [3]. Bu grubun büyük çoğunluğunda ağrılı günler yarı yarıya ya da daha fazla düşmüştür [3]. Ayrıca bu fark altıncı ayda da sürmüştür [3].

Güncel bir çalışma da manuel terapinin bu ağrının şiddetini azalttığına dair orta düzeyde kanıt bildirmektedir [4]. Ağrının sıklığı üzerindeki etkisine dair kanıtlar ise daha sınırlıdır [4]. Egzersizin de birincil baş ağrılarında olumlu etkisi vardır [4]. Ancak bu konudaki kanıtların kalitesi orta ile sınırlı arasında değişir [4].

Tedavinin ilk haftalarında, her hastayı dikkatle dinleyip detaylıca değerlendirdikten sonra uygun gördüğüm kişilerde boyun ve sırta manuel terapi uygularım. Ağrılı günler azaldıkça boyun ve omuz kaslarına yönelik egzersizlere geçeriz. Bunun yanı sıra günlük alışkanlıklarda küçük düzenlemeler planlarız.

Ağrı kesici kullanırken nelere dikkat edilmeli?

İlaç seçimi hekiminizin kararıdır. Burada asıl dikkat edilmesi gereken nokta, ağrı kesicilerin ne sıklıkla kullanıldığıdır. Uluslararası sınıflamaya göre basit ağrı kesicileri ayda 15 gün ya da daha sık kullanmak başlı başına baş ağrısına yol açabilir [1].

Böyle bir durumda ilaçlar baş ağrısının sürmesine katkıda bulunabilir. Bu nedenle ağrı kesiciye sık ihtiyaç duyuyorsanız bunu mutlaka hekiminizle konuşmanızı öneririm. Önleyici tedavi gerekip gerekmediğine de nöroloji uzmanı karar verir.

Boyundan kaynaklanan baş ağrısından farkı nedir?

Bazı baş ağrıları doğrudan boyundaki eklem ve dokulardan kaynaklanır. Bu ağrı genellikle tek taraflıdır ve boyun hareketleriyle tetiklenir. Buna çoğu zaman boyun hareketlerinde kısıtlılık eşlik eder. Gerilim tipi baş ağrısı ise çoğunlukla iki taraflıdır.

Ayrımı muayene ile yaparım ve iki tablo aynı kişide birlikte de görülebilir. Bu tablonun muayene ve tedavi adımlarını boyundan gelen baş ağrısı sayfamda bulabilirsiniz.

Baş ağrısı için hangi bölüme gidilir?

Baş ağrısının türünü belirlemek ve ilaç planlamak için nöroloji polikliniğine başvurmalısınız. Göz çevresinde yoğunlaşan ve görme değişikliği eşlik eden ağrıda göz hastalıkları uzmanına da görünmenizi öneririm. Ayrıca boyun ve omuz çevresinin değerlendirilmesi ve ilaç dışı tedavi için fizyoterapist muayenesi önemlidir.

Muayenede neye bakıyorum?

İlk görüşmede baş ağrısının ne zaman başladığını, hangi sıklıkla tekrarladığını ve neyle arttığını ayrıntılı olarak dinlerim. Ağrı tanı ölçütlerine uymuyorsa ya da uyarıcı bir belirti varsa hastayı önce nöroloji uzmanına yönlendiririm.

Muayenede boynun her yöne hareket açıklığını ölçerim. Ardından baş ve boyun çevresindeki kaslarda hassasiyet olup olmadığına bakarım. Ayrıca boynun derin kaslarının dayanıklılığını test ederim. Bu ölçümleri baş ağrısı günlüğüyle birlikte izleriz. Böylece hasta, ağrılı günlerin azaldığını somut olarak görür.

Kadıköy Suadiye’de baş ağrısı tedavisi

Sık tekrarlayan baş ağrısı nedeniyle başvuran hastalarımı Suadiye’de, kendi kliniğimde görmekteyim. İlk muayeneden son seansa kadar tüm süreci kendim yürütüyorum ve seanslarım 50 dakika sürüyor. Giriş kattaki kliniğim Marmaray’ın Suadiye durağına birkaç dakika uzaklıkta. Ensede ve boyunda da ağrınız varsa boyun ağrısı sayfama göz atabilirsiniz.

Gerilim tipi baş ağrısı hakkında sık sorulan sorular

Gerilim tipi baş ağrısı göze vurur mu?

Ağrı alın ve şakak bölgesinde yoğunlaştığında kişi bunu göz çevresinde bir baskı olarak hissedebilir. Ancak gözde kızarıklık, sulanma ve şiddetli ağrı varsa farklı bir neden akla gelir [5]. Bu durumda beklemeden değerlendirme gerekir.

Gerilim tipi baş ağrısı bulantı ya da baş dönmesi yapar mı?

Seyrek ve sık tekrarlayan gerilim tipi baş ağrısında bulantı beklenmez [1]. Kronik formda en fazla hafif bir bulantı eşlik edebilir [1]. Belirgin bulantı, kusma ya da baş dönmesi varsa nöroloji uzmanının değerlendirmesi gerekir.

Gerilim tipi baş ağrısı her gün olur mu?

Evet, kronik formda ağrı ayda 15 gün ya da daha sık görülür [1]. Bazı kişilerde neredeyse her gün yaşanır. Bu durumda ağrı kesici kullanım sıklığını da mutlaka hekiminizle birlikte gözden geçirmeniz gerekir [1].

Gerilim tipi baş ağrısı kendiliğinden geçer mi?

Tek bir atak 30 dakika ile 7 gün arasında sürer ve zamanla geçer [1]. Ancak ağrı sık tekrarlıyorsa tetikleyicileri bulmak ve tedavi planı yapmak için değerlendirme yaptırmanızı öneririm.

Bu yazıdaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve muayenenin yerini tutmaz. Son bilimsel gözden geçirme: 5 Kasım 2026.

Kaynaklar

[1] Headache Classification Committee of the International Headache Society. The International Classification of Headache Disorders, 3rd edition. Cephalalgia. 2018;38(1):1-211. ICHD-3

[2] Stovner LJ, et al. The global prevalence of headache: an update, with analysis of the influences of methodological factors on prevalence estimates. J Headache Pain. 2022;23(1). DOI

[3] Castien RF, et al. Effectiveness of manual therapy for chronic tension-type headache: a pragmatic, randomised, clinical trial. Cephalalgia. 2011;31(2):133-143. DOI

[4] Varangot-Reille C, et al. Exercise and manual therapy for the treatment of primary headache: an umbrella and mapping review. Phys Ther. 2022;102(3):pzab308. DOI

[5] Do TP, et al. Red and orange flags for secondary headaches in clinical practice: SNNOOP10 list. Neurology. 2019;92(3):134-144. DOI

İlgili yazılar

Değerlendirme ve Randevu İçin İletişime Geçin