Boyun kireçlenmesi üzerine yazan: Uzm. Fzt. Hilmi Erenler. Güncel bilimsel yayınları inceleyerek hazırladım, son güncelleme: 2 Kasım 2026.

Boyun kireçlenmesi tanısını duyan hastalarımın ilk sorusu genellikle aynıdır: “Bu geçer mi, ilerler mi?” Röntgen ya da MR raporunda bu ifadeyi görmek insanı kaygılandırabilir. Ancak raporda yazan bulgu ile kişinin yaşadığı ağrı her zaman birbirine paralel ilerlemez ve kireçlenme tanısı alan pek çok kişi uygun tedaviyle günlük hayatına rahatça devam eder.

Bu yazıda boyun kireçlenmesinin ne olduğunu, hangi şikâyetlere yol açabildiğini, baş dönmesi ve kulak çınlaması gibi sık sorulan belirtilerle ilişkisini ve hangi durumlarda beklemeden başvurmanız gerektiğini araştırmalara dayanarak anlattım. Kliniğimde bu hastaları nasıl değerlendirdiğimi ve tedaviyi nasıl planladığımı da paylaştım.

Boyun kireçlenmesi nedir?

Halk arasında kireçlenme denilen durum, boyun omurları arasındaki disklerin su kaybederek incelmesi, eklemlerde ve omur kenarlarında kemik çıkıntılarının oluşması gibi yaşa bağlı değişiklikleri anlatır. Bu tablonun tıptaki adı servikal spondilozdur.

Bu değişiklikler yaşla birlikte neredeyse herkeste ortaya çıkar. Hiçbir şikâyeti olmayan kişilerde yapılan bir MR araştırmasında, yirmili yaşlarda disklerin yaklaşık yüzde 12 ile 17’sinde dejenerasyon görülürken bu oran 60 yaşın üzerinde yüzde 86 ile 89’a çıkmıştır [1]. Başka bir araştırmada da kırk yaşın üzerindeki ağrısız kişilerin yaklaşık yüzde 60’ında en az bir seviyede diskte incelme saptanmıştır [2].

Boyundaki kireçlenme neden olur, kaç yaşında başlar?

Kireçlenmenin temel nedeni yaşlanmadır. Diskler yıllar içinde su kaybeder, esnekliği azalır ve omurlar arasındaki yük dağılımı değişir. Vücut bu değişikliğe kemik çıkıntıları ve bağlarda kalınlaşma ile uyum sağlar. Bu süreç çoğu kişide kırklı yaşlardan sonra belirginleşir, ancak MR’da daha genç yaşlarda da görülebilir [1].

Bu nedenle 35 yaşında bir hastamın raporunda kireçlenme ifadesini görmek beni tek başına endişelendirmez. Asıl önemli olan, bu bulgunun kişinin şikâyetleriyle ve muayene bulgularıyla uyumlu olup olmadığıdır.

Boyun kireçlenmesi belirtileri nelerdir, nereye vurur?

En sık görülen belirtiler boyunda ağrı, sabahları ya da uzun süre aynı pozisyonda kaldıktan sonra artan tutukluk ve başı çevirmekte zorlanmadır. Ayrıca ağrı çoğu zaman omuzlara, kürek kemiklerinin arasına ve ense köküne doğru vurur. Kürek kemiği çevresindeki bu ağrıyı kulunç yazımda ayrıca anlattım.

Kireçlenmeye bağlı daralma boyundan çıkan bir sinir köküne baskı yaparsa ağrı kola vurabilir ve elde uyuşma, karıncalanma ya da güçsüzlük görülebilir. Bu durumun nasıl değerlendirildiğini ve tedavisini boyundan kola vuran ağrı sayfamda ayrıntılı olarak anlattım.

Boyun kireçlenmesi baş ağrısı ve baş dönmesi yapar mı?

Yapabilir. Boyundan kaynaklanan baş ağrısı genellikle ense kökünden başlayıp başın arkasına, şakağa ya da göz çevresine yayılır ve boyun hareketleriyle değişir. Bu baş ağrısının migrenden nasıl ayrıldığını ve tedavisini boyundan gelen baş ağrısı sayfamda anlattım.

Boyun kaynaklı baş dönmesi de bilinen bir durumdur. Kronik boyun kaynaklı baş dönmesi olan hastalarda boyuna uygulanan manuel terapinin, plaseboya göre baş dönmesinin sıklığını bir yıl sonra bile daha düşük tuttuğu gösterilmiştir [6]. Ancak baş dönmesinin iç kulak, tansiyon, kalp ve beyin dolaşımıyla ilgili pek çok nedeni vardır. Bu nedenle baş dönmesini boyna bağlamadan önce bu nedenlerin hekim tarafından değerlendirilmesi gerekir. Ani başlayan baş dönmesine yüzde kayma, kolda güçsüzlük ya da konuşma bozukluğu eşlik ediyorsa beklemeden 112’yi arayın [8].

Boyun kireçlenmesi kulak çınlaması ya da mide bulantısı yapar mı?

Kulak çınlaması ve boyun ağrısı birlikte olduğunda boyna yönelik fizik tedavinin bazı hastalarda çınlamayı azaltabildiğini gösteren küçük çaplı bir araştırma bulunmaktadır [7]. Bu konudaki kanıt henüz sınırlıdır ve kulak çınlamasının pek çok farklı nedeni olduğu için önce kulak burun boğaz değerlendirmesi yapılmalıdır.

Mide bulantısı, çarpıntı, nefes darlığı ve göğüs ağrısının boyun kireçlenmesinden kaynaklandığını gösteren güvenilir bir kanıt bilmiyorum. Bu şikâyetler başka organlardan kaynaklanabileceği için ayrıca değerlendirilmelidir.

Boyun kireçlenmesi röntgende ve MR’da çıkar mı?

Evet, disklerdeki incelme ve kemik çıkıntıları röntgende, disk ve sinir dokusundaki değişiklikler ise MR’da görülebilir. Ancak görüntüde görülen değişikliklerin miktarı ağrının şiddetini göstermez. Hiç ağrısı olmayan kişilerin büyük bir kısmında da benzer bulgular saptanmaktadır [1][2].

Bu nedenle tedaviye karar verirken görüntüleme sonucunu muayene bulgularıyla birlikte yorumlarım. Kolda güç kaybı ya da omurilik baskısını düşündüren bulgular varsa MR çok değerlidir ve sonucu hekiminizle birlikte değerlendirmeniz gerekir.

Boyun kireçlenmesi geçer mi?

Disklerdeki ve eklemlerdeki yaşa bağlı değişiklikler geri dönmez. Ancak bu, ağrının ve tutukluğun kalıcı olacağı anlamına gelmez. Kireçlenme bulgusu aynı kalsa da ağrı azalabilir, boynun hareket açıklığı artabilir ve kişi günlük işlerini rahatça yapabilir hale gelebilir. Tedavide hedeflediğim de görüntüyü değiştirmek yerine boynun işlevini geri kazandırmaktır.

Boyun kireçlenmesi tehlikeli mi?

Boyun kireçlenmesi çoğu kişide ağrı, tutukluk ve hareket kısıtlılığı ile seyreden, tehlikeli olmayan bir durumdur. Ancak nadir de olsa kireçlenmeye bağlı daralma omuriliğe baskı yapabilir. Bu durumu fark etmek için aşağıdaki belirtileri bilmeniz önemlidir.

Hemen 112’yi arayın: Yüzün bir tarafında kayma, bir kolda ani güçsüzlük ya da uyuşma, konuşmada bozulma, ani görme kaybı veya dengenizi bir anda kaybetmeniz inme belirtisi olabilir. Bu belirtileri boyun kireçlenmesine bağlamayın, belirtiler geçse bile beklemeden yardım isteyin [8]. Göğüs ağrısı ya da ani başlayan nefes darlığı varsa da aynı şekilde acil yardım gerekir.

Kısa süre içinde hekime başvurun: Ellerde uyuşma ve sakarlık, düğme iliklemekte ya da yazı yazmakta zorlanma, yürürken dengesizlik ve sık düşme, idrar kontrolünde değişiklik omuriliğin baskı altında kaldığını gösterebilir [3]. Bu tablo yavaş ilerlediği için çoğu kişi belirtileri geç fark eder. Bu nedenle erken tanı, sonucu doğrudan etkiler [3].

Boyun kireçlenmesine ne iyi gelir?

Boyun ağrısı için hazırlanan güncel tedavi kılavuzları, hareket kısıtlılığıyla seyreden boyun ağrısında manuel terapi ile egzersizin birlikte uygulanmasını önermektedir [4]. Egzersiz programında boyun ve kürek kemiği çevresindeki kasları güçlendiren, dayanıklılığı artıran ve hareket kontrolünü geliştiren çalışmalar yer almalıdır [4]. Bunun yanı sıra kılavuzlar, kola vuran ağrıda uygun hastada programa aralıklı boyun traksiyonu eklemeyi de önermektedir [4].

Kliniğimde ağrının ve tutukluğun yoğun olduğu ilk seanslarda uygun hastada manuel terapi uygulamaktayım. Boyun rahatladıkça egzersizlere geçer, yükü kişinin kuvvetine göre artırırız. Ayrıca kişinin çalışma düzenini, ekran başında geçirdiği süreyi ve uyku alışkanlıklarını konuşarak günlük hayatına uyacak küçük değişiklikler planlarız.

Boyun kireçlenmesi egzersizleri nasıl yapılmalı?

Egzersizlere ağrıyı belirgin biçimde artırmayacak bir dozla başlamak ve yükü kişinin toleransına göre artırmak gerekir. Başlangıçta boyun hareketlerini ağrısız sınırlar içinde rahatlatan çalışmalar, ardından boynun derin kaslarını ve kürek kemiği çevresini güçlendiren egzersizler gelir. Hangi hareketlerin size uygun olduğunu muayene bulgularınıza göre belirlerim. Bu nedenle internetteki hazır egzersiz listelerini değerlendirme yapılmadan uygulamanızı önermem.

Ayrıca boyun düzleşmesi ile kireçlenme çoğu zaman aynı raporda yer alır. Bu durum için önerdiğim egzersizleri boyun düzleşmesi egzersizleri yazımda anlattım.

Boyun kireçlenmesi olan nasıl yatmalı, hangi yastık kullanılmalı?

Yastık tasarımlarını karşılaştıran araştırmalar, yaylı ve kauçuk yastıkların kronik boyun ağrısında sabah uyanırken hissedilen ağrıyı ve boyun ağrısını bir miktar azaltabildiğini göstermektedir [5]. Aynı araştırmalarda yastık türünün uyku kalitesini değiştirmediği bulunmuştur [5]. Bunun yanı sıra yastığın yüksekliği ve şekli, uyku sırasında boynun duruşunu değiştirmektedir [5].

Bu nedenle hastalarıma tek bir marka ya da model önermem. Yastığın yüksekliğini, hem yan hem sırtüstü yatarken boynunuzu rahat hissettiğiniz seviyeye göre ayarlamanızı öneririm. Sabahları boyun ağrısıyla uyanıyorsanız yastığınızın yüksekliğini değiştirmeyi deneyebilirsiniz.

Boyun kireçlenmesi ameliyat gerektirir mi?

Boyun kireçlenmesi olan kişilerin büyük çoğunluğu ameliyata ihtiyaç duymaz. Ameliyat genellikle omuriliğin baskı altında kaldığı ve belirtilerin ilerlediği durumlarda gündeme gelir [3]. Ayrıca kolda giderek artan güç kaybı ya da tedaviye rağmen geçmeyen şiddetli sinir ağrısı varsa cerrahi değerlendirme gerekir. Bu kararı her zaman beyin ve sinir cerrahisi uzmanı ile birlikte vermeniz gerekir.

Boyun kireçlenmesi için hangi bölüme gidilir?

Tanı ve ilaç tedavisi için nöroloji, beyin ve sinir cerrahisi ya da ortopedi bölümlerine başvurabilirsiniz. Omurilik baskısını düşündüren belirtiler varsa beyin ve sinir cerrahisi değerlendirmesi önceliklidir [3]. Ağrının ve hareket kısıtlılığının tedavisi için ise bir fizyoterapist tarafından ayrıntılı muayene yapılması ve kişiye özel bir tedavi programı oluşturulması gerekir.

Boyun hareketlerini ve kuvvetini nasıl ölçüyorum?

Her hastayı dikkatle dinleyip detaylıca değerlendirdikten sonra boynun her yöne ne kadar hareket edebildiğini ölçer, hangi hareketin ağrıyı başlattığını not ederim. Kol ve el kuvvetini, reflekslerini ve his kaybı olup olmadığını kontrol ederek sinir ya da omurilik baskısını düşündüren bir bulgu olup olmadığına bakarım.

Bunun yanı sıra boynun derin kaslarının dayanıklılığını ve kürek kemiği çevresindeki kasların kuvvetini test ederim. Bu ölçümleri belirli aralıklarla tekrarladığım için hasta, başını çevirebildiği açının ve ağrısız çalışabildiği sürenin nasıl değiştiğini kendisi de görür.

Kadıköy Suadiye’de boyun kireçlenmesi tedavisi

Boyun kireçlenmesi tanısı almış hastalarımı Suadiye’deki kliniğimde değerlendirmekteyim. Tedavinin başından sonuna kadar her seansı kendim yürütürüm ve seanslar 50 dakikadır. Kliniğim giriş kattadır ve Marmaray’ın Suadiye istasyonuna yakındır. Genel boyun ağrısı şikâyetleri için boyun ağrısı sayfamı da okuyabilirsiniz.

Boyun kireçlenmesi hakkında sık sorulan sorular

Boyun kireçlenmesi felç yapar mı?

Omurilik baskısı, boyun kireçlenmesi olan kişilerin çok küçük bir kısmında gelişir. Bu durum fark edilmez ve tedavi edilmezse kalıcı güç kaybına ve yürüme bozukluğuna yol açabilir [3]. Ellerde sakarlık ve yürürken dengesizlik fark ederseniz beklemeden hekime başvurun.

Boyun kireçlenmesine hangi vitamin ya da bitki iyi gelir?

Vitamin, bitkisel ürün ya da kolajen takviyelerinin boyun kireçlenmesini düzelttiğini gösteren güvenilir bir araştırmaya rastlamadım. Bu ürünleri kullanmadan önce hekiminize danışmanızı öneririm.

Boyun kireçlenmesine sıcak mı iyi gelir, soğuk mu?

Sıcak ve soğuk uygulamayı boyun kireçlenmesinde karşılaştıran sağlam bir araştırma sonucu bilmiyorum. Kısa süreli kullanımda size hangisi rahatlık veriyorsa onu tercih edebilirsiniz. Kılavuzların önerdiği tedavi ise manuel terapi ve düzenli egzersizdir [4].

Boyun kireçlenmesi kola vurur mu?

Daralma bir sinir köküne baskı yapıyorsa ağrı çoğu zaman kola ve ele vurur. Kolda uyuşma ya da güç kaybı varsa muayene ile değerlendirilmesi gerekir.

Bu yazıdaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve muayenenin yerini tutmaz. Son bilimsel gözden geçirme: 2 Kasım 2026.

Kaynaklar

[1] Matsumoto M, Fujimura Y, Suzuki N, et al. MRI of cervical intervertebral discs in asymptomatic subjects. J Bone Joint Surg Br. 1998;80(1):19-24. DOI

[2] Boden SD, McCowin PR, Davis DO, et al. Abnormal magnetic-resonance scans of the cervical spine in asymptomatic subjects. A prospective investigation. J Bone Joint Surg Am. 1990;72(8):1178-1184. PubMed

[3] Davies BM, Mowforth OD, Smith EK, Kotter MRN. Degenerative cervical myelopathy. BMJ. 2018;360:k186. BMJ

[4] Blanpied PR, Gross AR, Elliott JM, et al. Neck pain: revision 2017. Clinical practice guidelines. J Orthop Sports Phys Ther. 2017;47(7):A1-A83. DOI

[5] Chun-Yiu JP, Man-Ha ST, Chak-Lun AF. The effects of pillow designs on neck pain, waking symptoms, neck disability, sleep quality and spinal alignment in adults: a systematic review and meta-analysis. Clin Biomech. 2021;85:105353. DOI

[6] Reid SA, Callister R, Snodgrass SJ, Katekar MG, Rivett DA. Manual therapy for cervicogenic dizziness: long-term outcomes of a randomised trial. Man Ther. 2015;20(1):148-156. DOI

[7] Michiels S, van de Heyning P, Truijen S, Hallemans A, de Hertogh W. Does multi-modal cervical physical therapy improve tinnitus in patients with cervicogenic somatic tinnitus? Man Ther. 2016;26:125-131. PEDro

[8] NHS. Stroke: symptoms. NHS

İlgili yazılar

Değerlendirme ve Randevu İçin İletişime Geçin